Türk Burslular Birliği

“Geçici Madde 1- Bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, eğitimin herhangi bir aşamasında öğrencilikle ilişikleri kesilenler, öğrenim sürelerinin bitiminde mecburi hizmetlerini tamamlamak üzere görevlerine başlamayanlar, görevlerine başlayıp da yükümlü bulundukları mecburi hizmetini bitirmeden görevlerinden ayrılanlar ile göreve başladıktan sonra mecburi hizmetle yükümlü bulundukları süre içerisinde kadrolarıyla ilişiği kesilenlerden haklarında borç takibi işlemi devam edenler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde başvurmaları halinde, kendilerine döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar için, imzaladıkları yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümleri dikkate alınmaksızın ve ilgililere ödeme yapma sonucunu doğurmaksızın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki süreler için faiz uygulanmaksızın hesaplanacak tutarlarla yükümlü tutulurlar. Bunların daha önce ödemiş oldukları tutar ile mecburi hizmetlerinde değerlendirilen sürelere isabet eden tutar, anılan madde uyarınca belirlenecek tutardan düşülür. Ancak, 657 sayılı Kanunun ek 34 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümleri çerçevesinde yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınanlar hakkında, yukarıdaki hükümlere göre hesaplama yapılması sonucunda ilgililerin aleyhine bir durumun ortaya çıkması halinde bu madde hükümleri uygulanmaz.”

Madde 6- 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

“Geçici Madde 52- Kısmi statüde görev yapanlara 15/3/2004 tarihinden önceki dönem için ödenmiş olan makam ve görev tazminatları geri alınmaz; ödendiği halde herhangi bir nedenle geri alınanlara geri alınan tutar iade edilir. Bunlara, 15/1/2003 ile 14/3/2004 tarihleri arasındaki dönem için ödenmeyen makam ve görev tazminatları, müstahak olunan tarihteki miktarlar üzerinden ödenir.

Geçici Madde 53- 33 üncü maddeye göre lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilenler ile 35 inci maddeye göre yurt içinde başka bir üniversiteye lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla gönderilenlerden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar;

a) Lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışında kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlerden,

b) Eğitimin herhangi bir aşamasında, her ne sebeple olursa olsun Türkiye’ye çağrılmış olanlardan,

c) Lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt içindeki başka bir üniversitede kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlerden,

d) Eğitimlerinin herhangi bir aşamasında istifa etmiş olmaları nedeniyle kadrolarıyla ilişikleri kesilenler, sürelerinin bitiminde mecburi hizmetlerini tamamlamak üzere görevlerine başlamayıp çekilmiş sayılanlar ile görevlerine başlayıp da yükümlü bulundukları mecburi hizmetini bitirmeden görevlerinden ayrılanlardan,

en az yüksek lisans (master) eğitimini başarıyla tamamlamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde Yükseköğretim Kuruluna müracaat etmeleri halinde, atanma niteliklerini kaybetmemiş olmaları şartıyla müracaat tarihinden itibaren üç ay içerisinde, (öncelikle daha önce kadrolarının bulunduğu kurumlar olmak üzere) Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yükseköğretim kurumlarındaki durumlarına uygun öğretim elemanı kadrolarından birisine sınav şartı aranmaksızın ve açıktan atamaya ilişkin sınırlamalara tabi tutulmaksızın atanırlar. Bu şekilde atanacak personel için kullanılmak üzere yılda bir defa yapılmasına ilişkin sınırlamaya tabi olmaksızın 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 1 inci maddesi hükmü uyarınca Bakanlar Kurulu kararıyla ihtiyaca göre öğretim elemanları kadrolarında unvan ve derece değişiklikleri yapılabilir.

Ancak bunlardan yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamlayamamış olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığına müracaat etmeleri halinde, atanma niteliklerini kaybetmemiş olmaları şartıyla müracaat tarihinden itibaren üç ay içerisinde, personel ihtiyacı dikkate alınarak anılan Başkanlıkça belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlarının boş memur kadrolarına sınav şartı aranmaksızın ve açıktan atamaya ilişkin sınırlamalara tabi tutulmaksızın atanırlar.

Bunlar, atandıkları kurumlarında, yurt içinde veya yurt dışında görmüş oldukları öğrenim sürelerine ilişkin olarak genel hükümler çerçevesinde belirlenen mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirirler ve ilgililer adına öğrenimleri nedeniyle çıkarılmış olan borç tutarlarının takibinden vazgeçilerek tahsilat işlemine son verilir. Bunların daha önce ödemiş oldukları tutarların bulunması halinde, bu meblağa isabet eden süreler ilgililerin mecburi hizmet sürelerinden indirilir.

Birinci fıkranın (a), (b) veya (c) bentlerinde sayılan durumların gerçekleşmesine rağmen, geçici 47 nci madde uyarınca öğrenim hakkı tanınanlardan ataması yapılmış olanlar ile kadrolarıyla ilişikleri kesilmeyenlerden haklarında borç takibi yapılanlar kadrolarında bırakılır; bunlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Bunların yükseköğretim kurumlarında çalışmış oldukları süreler mecburi hizmetlerinden indirilir.

Bu madde kapsamına girenlerden öğretim elemanı kadrosuna atananlardan tekrar mecburi hizmet yükümlülüğü öngörülen bir görevlendirme yapılmış veya yapılacakların, söz konusu görevlendirme çerçevesinde lisansüstü eğitim-öğretimlerini başarılı bir şekilde tamamlamış olmaları veya tamamlamaları halinde, bu görevde çalışmış oldukları süreler ilk görevlendirmeye ilişkin mecburi hizmetlerinden indirilir ve ikinci görevlendirmeye ilişkin mecburi hizmet yükümlülüğü devam eder; başarısız olmaları halinde ise, bu görevlendirmeden kaynaklanan mecburi hizmet yükümlülük süreleri önceki mecburi hizmet yükümlülük sürelerine ilave edilir.

Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde öğretim elemanı veya memur kadrolarına atandıktan sonra yükümlü bulundukları mecburi hizmeti bitirmeden görevlerinden ayrılan veya bir ceza sebebiyle görevine son verilenler ile bu madde kapsamına girdiği halde müracaat etmemeleri veya atanma niteliklerini kaybettikleri için atanamamaları nedeniyle mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyenler, döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar için imzaladıkları yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümleri dikkate alınmaksızın ve ilgililere ödeme yapma sonucu doğurmaksızın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine göre bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki süreler için faiz uygulanmaksızın hesaplanacak tutarlarla yükümlü tutulurlar. Bunların daha önce ödemiş oldukları tutar ile mecburi hizmetlerinde değerlendirilen sürelere isabet eden tutar, anılan madde uyarınca belirlenecek tutardan düşülür.”

MADDE GEREKÇELERİ

Madde 1- 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışına gönderilen öğrencilerden mecburi hizmetlerini yerine getirmeyenlere, 1/8/1996 tarihli ve 4160 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 657 sayılı Kanuna eklenen ek 34 üncü maddesi uyarınca döviz cinsinden yapılmış masrafların tahsil edilmesinde aynı döviz miktarı üzerinden tahsiline imkan sağlanmıştır. Ek 34 üncü maddenin yürürlük tarihinden önce yurt dışına gönderilenler ise, kendilerine yapılan her türlü masrafları Türk Lirası olarak %50 fazlası ve ayrıca faizi ile birlikte ödemekle yükümlü bulunmaktadırlar. Bu maddeyle, 1996 yılından sonra yurt dışına gönderilenler ile 1996 yılından önce yurt dışına gönderilenler için paralellik sağlanmak suretiyle ilgililere döviz cinsinden yapılan her türlü masrafların aynı döviz cinsinden ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar faiz uygulanmaksızın, ödeme imkanı getirilmektedir. Ancak bu madde uyarınca yapılacak hesaplama sonucunda 1996 yılından önce gidenler için aleyhte bir durumun ortaya çıkması halinde, ilgililer hakkında bu madde hükümlerinin uygulanmayarak, ek 34 üncü maddenin yürürlüğünden önceki (lehlerine olan) yasal yükümlülüklerinin uygulanmasına da olanak sağlanmaktadır.

Madde 6- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle yapılan değişiklikten önceki 36 ncı maddesinde, kısmi statüde çalışanların tazminat, yan ödeme, herhangi bir ek ücret ve döner sermaye gelirlerinden ücret ve ödenek alamayacakları hükme bağlanmıştı. Ancak, bu hüküm uyarınca kısmi statüde çalışan profesörlere makam tazminatı ödenmemekte iken açılan idari davalar sonucunda idare mahkemelerince kısmi statüde çalışan profesörlere makam tazminatı ödenmesi gerektiğine hükmedilmiş ve Danıştay bu kararlar aleyhine yapılan temyiz ve karar düzeltme taleplerini reddetmiştir. Maliye Bakanlığının, söz konusu yargı kararları üzerine görüş değişikliğine giderek kısmi statüde çalışan profesörlere de makam tazminatı ödenmesi gerektiğini bildirmesinden sonra uygulama bu yönde devam ederken Sayıştay 6. Dairesince söz konusu personelin herhangi bir tazminat ve bu arada makam ve görev tazminatı almalarının mümkün olmadığına karar verilmiştir. Bunun üzerine, 4/3/2004 tarihli ve 5103 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 5027 sayılı 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 49 uncu maddesine eklenen (v) bendinde, bu statüde istihdam edilenlere 15/3/2004 tarihinden sonra yapılacak makam ve görev tazminatı ödemeleri yeniden düzenlenmiş, 17/9/2004 tarihli ve 5234 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle de bu düzenleme 2547 sayılı Kanunun 36 ncı maddesine taşınmış, ancak 15/3/2004 tarihinden önceki dönem için yapılan ödemeler konusundaki sorunlar çözümlenememiştir. Bu düzenlemeyle tereddütleri ve farklı uygulamaları gidermek, geçmişte yargı kararları üzerine ödenmiş olan makam ve görev tazminatlarının geri alınarak ilgililerin zor durumda bırakılmalarını önlemek suretiyle güvenlerinin zedelenmemesini sağlamak ve geri alınan ödemelerin iadesi ile 15/1/2003 tarihinden sonraki dönem için varsa hiç yapılmamış olan ödemelerin gerçekleştirilmesi suretiyle adaletin tesisi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesine göre lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilenler ile 35 inci maddesine göre yurt içinde başka bir üniversiteye lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla gönderilenlerden; öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlere, eğitimin herhangi bir aşamasında her ne sebeple olursa olsun Türkiye'ye çağrılmış olanlara, yurt içindeki başka bir üniversitede kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlere, eğitimin herhangi bir aşamasında istifa edenlere, sürelerinin bitiminde görevlerine başlamayanlara veya başlayıp da mecburi hizmetlerini yerine getirmeyenlere, atanma niteliklerini kaybetmemiş olmaları kaydıyla yeni bir imkan daha tanınmaktadır. Bunların, belli bir süre içerisinde müracaat etmeleri şartıyla, en az yüksek lisans yapanların, daha önce kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek suretiyle Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yükseköğretim kurumlarındaki durumlarına uygun öğretim elemanı kadrolarından birisine sınav şartı aranmaksızın ve açıktan atamaya ilişkin sınırlamalara tabi tutulmaksızın atanmaları sağlanmaktadır. Ancak, bunlardan yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamlayamamış olanların ise Devlet Personel Başkanlığınca belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlarının boş memur kadrolarına atanmalarına imkan verilmektedir.

Bu şekilde atananların yurt içinde veya yurt dışında gördükleri öğrenim sürelerine ilişkin olarak genel hükümler çerçevesinde belirlenen mecburi hizmetlerini yerine getirmeleri sağlanırken, ilgililer adına çıkarılmış olan borç takiplerinin de sona erdirilmesi amaçlanmaktadır.

Diğer taraftan, 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesine göre lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilenler ile 35 inci maddesine göre yurt içinde başka bir üniversiteye lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla gönderilenlerden; öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenler, eğitimin herhangi bir aşamasında her ne sebeple olursa olsun Türkiye'ye çağrılmış olanlar veya yurt içindeki başka bir üniversitede kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlerden daha önceki yapılan düzenlemelerin farklı yorumlanmasından kaynaklanarak ataması tekrar yapılmış olanlar veya ilişikleri hiç kesilmemiş olanların yeni bir atama işlemi yapılmaksızın kadrolarında bırakılmaları ve yurt içinde veya yurt dışında gördükleri öğrenim sürelerine ilişkin olarak genel hükümler çerçevesinde belirlenen mecburi hizmetlerini yerine getirmeleri sağlanırken, bunlar adına çıkarılmış olan borç takiplerinin de sona erdirilmesi amaçlanmaktadır. Ancak, bu durumda olanlar hakkında, tekrar mecburi hizmet yükümlülüğü öngörülen bir görevlendirilme yapılmış olması halinde bu görevlendirmeye ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, bunların daha sonra yapılan atamadan sonra çalışılan veya ilişik kesilmesi gerekirken kesilmediği tarihten sonra çalıştıkları sürelerin mecburi hizmetlerinden düşürülmesi sağlanmaktadır.

Ayrıca, kapsama dahil öğretim elemanlarından mecburi hizmet yükümlülükleri devam etmekte iken yeni bir görevlendirme nedeniyle ikinci bir mecburi hizmetle yükümlü bulunanlar ile bu madde uyarınca öğretim elemanı kadrosuna atandıktan sonra yeni bir mecburi hizmet yükümlülüğüne neden olacak şekilde görevlendirme yapılacak olanların; ikinci görevlendirme sürelerindeki lisansüstü eğitimlerini başarılı olarak tamamlamaları durumunda, ikinci kez görevlendirildikleri lisansüstü öğretimde geçen sürelerinin çalışılmış gibi değerlendirilerek ilk görevlendirmeden kaynaklanan mecburi hizmet sürelerinden düşülmesi, ikinci görevlendirmeye ilişkin öğrenimde geçirdikleri söz konusu sürelerin ise eski mecburi hizmet yükümlülüğüne eklenmesi öngörülmekte, buna karşılık ikinci görevlendirme sürelerindeki lisansüstü eğitimlerinde başarısız olanlara ise bu hak verilmemektedir.

657 sayılı Kanunun ek 34 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 5/8/1996 tarihinden önce yurt dışında görevlendirilen kamu personelinin mecburi hizmet yükümlülüklerinin herhangi bir şekilde yerine getirilmemesi halinde kendilerine yapılmış olan masraflar iki katı tutarında tahsil edilmekte iken; bu madde ile verilen haktan gerekli başvuruda bulunmamaları nedeniyle yararlanmayan veya gerekli nitelikleri kaybetmeleri nedeniyle yararlanamayan personel ile söz konusu haktan yararlanarak gerek öğretim elemanı gerekse memur kadrosuna atandıktan sonra kendi istekleriyle mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden ayrılan veya bir ceza sebebiyle görevlerine son verilmesi nedeniyle görevleri ile ilişikleri kesilenlere maddenin yürürlüğünden önce sadece döviz olarak yapılmış her türlü masraflar için, imzalamış oldukları yüklenme senetleri ile getirilen yükümlülüklerden vazgeçilerek günümüz itibarıyla aynı amaçla mecburi hizmetle yükümlü tutulan personele uygulanan hükümlerin uygulanması amaçlanmakta, ancak daha önce ilgililerden yapılmış bulunan tahsilatın daha yüksek olması halinde ise tahsil edilen tutarların iade edilmeyeceğine yönelik düzenleme yapılmaktadır.